“Je wilt niet dat er cv-water in je koffie terechtkomt”
Geplaatst op 4 juni 2026
Drinkwaterbedrijven controleren op dit moment steeds vaker of terugstroombeveiligingen correct aanwezig zijn én jaarlijks worden gecontroleerd. Toch is terugstroombeveiliging niet echt een onderwerp dat maandelijks de aandacht heeft van veel gebouwbeheerders en medewerkers van de technische dienst. Totdat er tijdens een inspectie vragen over komen, of erger nog: als uit een keerklepcontrole blijkt dat vervuild water terug kan stromen in het drinkwaternet. Wat gebeurt er eigenlijk als water uit een cv-installatie, zwembadinstallatie of industriële vaatwasser terug het drinkwatersysteem in kan? En hoe weet je of de juiste beveiliging is toegepast én nog goed functioneert? Marianne Klören, waterveiligheidsexpert bij C-mark, legt uit wat je kunt doen om te zorgen voor goed werkende terugstroombeveiliging in je gebouw.
“Je wilt niet dat er koffie uit je douche komt”
“Wat je wilt voorkomen, is dat water in een toestel ergens mee in aanraking komt of wordt bewerkt en vervolgens terug kan stromen in je gewone drinkwater”, begint Marianne. “Je wilt niet dat er koffie uit je douche komt of dat er cv-water in je koffie terechtkomt”, vertelt ze met een glimlach.
Het risico bepaalt de beveiliging
Hoe groot het gezondheidsrisico is als dat gebeurt, hangt af van de zogenoemde vloeistofklasse van het water. “Er zijn vijf vloeistofklassen. Klasse 1 is gewoon drinkwaterkwaliteit. Klasse 2 is bijvoorbeeld water dat warm of gekoeld is geweest, dus niet meer echt drinkwaterkwaliteit, maar ook niet direct gevaarlijk. Daarna loopt het op in risico. Klasse 5 is water met bijvoorbeeld pathogene bacteriën of virussen. Denk aan toiletwater of zwembadwater. Dat wil je absoluut niet terug hebben stromen in je drinkwaternet.”
Ook de situatie bepaalt het type keerklep
Niet alleen de vloeistofklasse van het water speelt een rol, ook de kans op terugstroming bepaalt welke beveiliging nodig is. “Je hebt bijvoorbeeld terugpersing, waarbij druk wordt opgebouwd in een installatie. Maar je kunt ook terugheveling krijgen. Bijvoorbeeld als een slang in een emmer hangt en water teruggeheveld kan worden. Op basis daarvan bepaal je welk type terugstroombeveiliging nodig is.”
Het type keerklep maakt zéker uit
Volgens Marianne denken veel mensen bij terugstroombeveiliging alleen aan een simpele keerklep. “Dat is eigenlijk het grootste misverstand. Mensen zeggen: ‘Er zit toch een keerklep in?’ Maar dat betekent niet automatisch dat het goed beveiligd is.” Er bestaan verschillende families van terugstroombeveiligingen, elk geschikt voor andere risico’s.
“De zwaarste categorie is de A-groep: atmosferische onderbrekingen. Daarbij moet water letterlijk vrij kunnen vallen, bijvoorbeeld twee centimeter naar beneden. Dan kan het fysiek niet meer terugstromen. Dat zie je bijvoorbeeld bij zwembaden of bij installaties op boerderijen.”
Daarnaast zijn er beveiligingen met verschildrukzones, zoals BA- en CA-beveiligingen. “Dat zijn systemen met keerkleppen en een tussenkamer die ervoor zorgen dat water wegloopt zodra de druk in de aanvoer wegvalt.” Ook beluchters en controleerbare keerkleppen worden veel toegepast. “Bijvoorbeeld om te voorkomen dat water uit een emmer via een slang terug de kraan in wordt gezogen. Dit zijn allemaal andere, zwaardere beveiligingen dan de keerkleppen die bijvoorbeeld in een wasmachine voor thuis zitten.”
Koffieautomaten aansluiten
In de praktijk ziet C-mark regelmatig dat verkeerde beveiligingen worden toegepast. Vooral bij professionele apparatuur. “Een koffieautomaat wordt dan aangesloten op een wasmachinekraantje, omdat daar toch een keerklep in zit. Maar dat is lang niet altijd voldoende”, vertelt Marianne. “Soms zit er alleen een beluchter in, terwijl er een controleerbare EA-keerklep verplicht is, die bovendien jaarlijks gecontroleerd moet worden.”
Industriële vaatwassers: let op KIWA-keur
Ook bij industriële vaatwassers gaat het regelmatig fout. “We hebben een situatie gehad waarbij een oude vaatwasser met Kiwa-keur vervangen was door een ander toestel zonder Kiwa-keur. Terwijl daar eigenlijk een beveiliging met dubbele verschildrukzone geplaatst had moeten worden. Als je een machine koopt met Kiwa-keur, is aansluiting met een EB of EA-terugstroombeveiliging voldoende. Maar bij een toestel zonder Kiwa-keur, is een terugstroombeveiliging nodig volgens het overzicht ‘beveiliging gevaarlijke toestellen’ in het Drinkwaterbesluit.” Volgens Marianne ontstaat verwarring vaak doordat mensen niet begrijpen waarom een bepaalde beveiliging vereist is. “Het gaat niet alleen om dát er iets zit, maar vooral om het risico van het toestel dat erop aangesloten is.”
“Wil je koffie?” “Nee bedankt.”
Sommige situaties blijven Marianne goed bij. “Ik heb een keer een rechtstreekse aansluiting gezien tussen een verwarmingssysteem en de drinkwaterleiding, zonder enige vorm van terugstroombeveiliging. Dus als dat water terugstroomde, kon het rechtstreeks het drinkwaternet in.” Ze lacht: “Er werd nog gevraagd: ‘Wil je koffie?’ Nou… liever niet.” De situatie werd direct veilig gemaakt. “Gelukkig zat er nog een afsluiter tussen die we meteen dicht konden zetten. Daarna ga je kijken: hoe krijgen we dit zo snel mogelijk weer veilig? Eerst de situatie oplossen, daarna pas verder testen.”
Belangrijk: jaarlijkse controle
Een ander groot aandachtspunt is beheer en onderhoud. Veel terugstroombeveiligingen moeten namelijk periodiek gecontroleerd worden. “Dat weten mensen vaak niet”, zegt Marianne. “Controleerbare beveiligingen moeten jaarlijks gecontroleerd worden. Niet-controleerbare varianten moeten eens per tien jaar vervangen worden. In bijvoorbeeld thermostaat-kranen en wasmachinekranen zitten zulke keerkleppen. Die moet je dus óók eens per tien jaar vervangen.”
Registratie maakt het aantoonbaar
Toch ontbreekt registratie vaak. “Dan hoor ik: ‘Die thermostaatkraan is tegen die tijd vast allang vervangen.’ Maar als het nergens is vastgelegd, is het niet aantoonbaar.” Dat aantoonbaar maken wordt steeds belangrijker. “Drinkwaterbedrijven controleren nu veel actiever of jaarlijkse controles echt worden uitgevoerd. Dat is echt een speerpunt geworden.”
Stilstaand water bij brandslanghaspels
Bij brandslanghaspels ziet Marianne ook regelmatig problemen ontstaan. “Daarbij moet de terugstroombeveiliging zo dicht mogelijk op de doorstromende leiding zitten. Maximaal op 15 centimeter, maar het liefst op kortere afstand. Anders blijft er te veel water stil staan vóór de keerklep.” Dat risico wordt vaak verkeerd begrepen. “Mensen horen iets over die 15 centimeter of zelfs over het verouderde ‘5x leidingdiameter’ en meten dan vanaf het verkeerde punt. Maar het gaat erom dat er zo min mogelijk stilstaand water vóór de beveiliging zit.” Omdat brandslanghaspels nauwelijks gebruikt worden, blijft water daar lang staan. “En juist dat stilstaande water wil je niet terug het drinkwaternet in laten stromen.”
Vrije uitlopen: laat ze hun werk doen
Volgens Marianne wordt ook het belang van vrije uitlopen regelmatig onderschat. “Bij atmosferische onderbrekingen moet echt een vrije val van twee centimeter aanwezig zijn. Toch zie je soms dat mensen het dicht tapen omdat het spat.” Dat kan risico’s opleveren. “Bijvoorbeeld bij een inlaatcombinatie van een warmwatertoestel. Die vrije uitloop zit er niet voor niets. Je wilt absoluut niet dat rioolwater terug kan komen in je drinkwatersysteem.”
“Laat het geen ondergeschoven kindje worden”
Voor gebouwbeheerders heeft Marianne een duidelijke boodschap. “Laat terugstroombeveiliging geen ondergeschoven kindje worden. Plan echt tijd in voor die jaarlijkse controles.” Organisaties kunnen controles zelf uitvoeren of via een installateur laten doen, maar volgens Marianne kiezen veel organisaties bewust voor een specialist. “Wij doen dit dagelijks, hebben de juiste apparatuur bij ons en weten precies waar we op moeten letten. Bovendien kunnen we onderdelen vaak direct vervangen als dat nodig is. En onze rapporten voldoen natuurlijk volledig aan de daaraan gestelde eisen vanuit de wetgeving.”
Na een inspectie ontvangt de organisatie een uitgebreide rapportage. “Daarin staat welke beveiligingen aanwezig zijn, hoe ze getest zijn, wat eventueel ontbreekt en welke acties nodig zijn. Inclusief foto’s van de situatie.” En juist die opvolging is essentieel. “Alles wat je doet: schrijf het op. Want als het niet vastgelegd is, dan is het in principe niet gedaan.”
Hulp nodig bij terugstroombeveiliging?
Wil je weten of de terugstroombeveiligingen binnen jouw gebouw of installatie nog voldoen aan de huidige eisen? Of wil je inzicht in beheer, controles en documentatie? De specialisten van Eurofins C-mark kunnen je ondersteunen met inspecties, controles, rapportages en praktisch advies rondom drinkwaterveiligheid en terugstroombeveiliging.