Sprayparken en bedriegertjes: hoe geef je invulling aan je zorgplicht?
Geplaatst op 4 juni 2026
Op warme dagen zorgen sprayparken en ‘bedriegertjes’ voor verkoeling en speelplezier. Maar waar veel mensen met water(aerosolen) in aanraking komen, ontstaan ook risico’s voor de waterkwaliteit en gezondheid van gebruikers. Zeker wanneer water wordt opgevangen, behandeld en opnieuw gebruikt. Onlangs was er een incident met meerdere ziektegevallen bij een spraypark. Welke verantwoordelijkheid heb je als beheerder? En hoe zorg je voor een veilige waterkwaliteit? We zetten de aandachtspunten op een rij.
“Veel mensen zien een spraypark als een eenvoudige waterspeelvoorziening”, vertelt Paul Blom. “Maar in de praktijk heb je te maken met een intensief gebruikte waterattractie, waarbij de waterkwaliteit goed beheerst moet worden.” Samen met Maarten Keuten, onderzoeker bij de TU Delft vraagt hij via dit artikel aandacht voor de algemene zorgplicht rondom deze voorzieningen.
Zwaar belaste waterattractie
Bij veel sprayparken wordt water opgevangen via goten, vloerputjes of een waterdoorlatende vloer. Daarna wordt het water behandeld en opnieuw gebruikt. Door de verschillende sproeiers en fonteinen kunnen bovendien aerosolen ontstaan: kleine waterdruppels die ingeademd kunnen worden.
“De hoeveelheid circulerend water is vaak relatief klein, terwijl er juist veel gebruikers zijn die in contact komen met het water”, legt Maarten uit. “Daarnaast kunnen ook vuil uit de omgeving of dieren invloed hebben op de waterkwaliteit. Dat maakt dat we dit soort installaties moeten zien als zwaar belaste waterattracties. De vervuiling die gebruikers afgeven is in veel gevallen vergelijkbaar met die van een zwembad. Op een vakantiepark met controle is er vaak toezicht op de hygiëne. Maar bij sommige openbare speelplekken ontbreekt het hygiënisch gedrag dat je in een zwembad wél verwacht. Dan is de afgifte van vervuiling per gebruiker een stuk groter. De waterbehandeling van het spraypark moet daar dan wel op berekend zijn.”
Geen specifieke regelgeving, wel zorgplicht
Voor deze voorzieningen bestaan momenteel geen specifieke wettelijke eisen voor waterbehandeling of verplichte periodieke controle van de waterkwaliteit. Dat betekent echter niet dat er geen verantwoordelijkheid is.
“Sprayparken vallen onder de algemene zorgplicht uit de Omgevingswet”, vertelt Paul. “Dat betekent dat je als beheerder verplicht bent om redelijkerwijs alle maatregelen te nemen om gezondheidsrisico’s voor gebruikers te voorkomen.”
Volgens de algemene zorgplicht moet een beheerder:
- negatieve gevolgen zoveel mogelijk voorkomen;
- gevolgen beperken of ongedaan maken als ze toch ontstaan;
- en een activiteit stoppen als risico’s onvoldoende beheerst kunnen worden.
Welke risico’s spelen er?
Vanuit de algemene zorgplicht moet je als beheerder van sprayparken analyseren welke risico’s er kunnen zijn voor de veiligheid en gezondheid van gebruikers. Denk bijvoorbeeld aan de veiligheid van speeltoestellen, scherpe randen aan bouwkundige elementen, maar ook de kwaliteit van het water. Wanneer water in een spraypark onvoldoende wordt gefilterd of gedesinfecteerd, kunnen micro-organismen zich ontwikkelen. “Denk bijvoorbeeld aan pseudomonas, enterococcen of legionella”, zegt Maarten. “Dat zijn organismen die gezondheidsklachten kunnen veroorzaken als de waterkwaliteit onvoldoende beheerst wordt.”
De mogelijke gevolgen verschillen per micro-organisme:
- Pseudomonas kan huid-, oor- en ooginfecties veroorzaken;
- Enterococcen wijzen vaak op verontreiniging en kunnen maag- en darmklachten veroorzaken;
- Legionella kan ernstige longontsteking veroorzaken wanneer besmette aerosolen worden ingeademd.
“Juist omdat bezoekers vaak kinderen zijn, wil je deze risico’s goed beheersen”, vult Paul aan.
Een goede waterbehandeling is essentieel
Niet alleen de techniek, maar vooral het dagelijks beheer bepaalt of een installatie veilig blijft functioneren. “Filters moeten regelmatig en op de juiste manier worden gespoeld”, zegt Maarten. “Kleine filters raken sneller verzadigd en vragen dus vaker onderhoud.” Ook moeten beheerders controleren of het filterbed tijdens het spoelen voldoende expandeert (minimaal 25% expansie; het optillen van het filterbed) en of het spoelwater visueel weer helder wordt.
Voor de desinfectie is dagelijkse controle noodzakelijk. Meet minimaal twee keer per dag het vrije chloor en de zuurgraad. Storingen kunnen altijd optreden. Door regelmatig te meten kun je snel ingrijpen voordat problemen ontstaan.
Daarnaast moet je actie ondernemen bij afwijkingen of klachten. “Klachten van bezoekers zijn vaak een eerste signaal dat er iets niet goed gaat”, aldus Paul. “Dan moet je onderzoeken wat de oorzaak is en passende maatregelen nemen.”
Wanneer voldoe je aan de algemene zorgplicht?
Volgens de experts draait de algemene zorgplicht vooral om aantoonbaar zorgvuldig handelen. “Je moet kunnen laten zien dat je redelijkerwijs alles hebt gedaan om gezondheidsrisico’s te voorkomen”, zegt Maarten. “Dat betekent niet alleen maatregelen nemen, maar ook vastleggen dat je dat hebt gedaan.”
Een beheerder moet zichzelf daarbij volgens Paul steeds drie vragen stellen:
- Heb ik alle redelijke maatregelen genomen om risico’s voor gebruikers te voorkomen?
- Heb ik aantoonbaar ingegrepen wanneer problemen of afwijkingen zichtbaar werden?
- Heb ik de voorziening gesloten als risico’s onvoldoende beheerst konden worden?
“Als je één van die vragen met ‘nee’ moet beantwoorden, dan is dat een belangrijk signaal dat de zorgplicht mogelijk onvoldoende wordt ingevuld”, aldus Paul.
Meer weten?
Eerder publiceerden we dit artikel over het beheren van de waterkwaliteit van fonteinen en waterspuiters. Lees het hier >
Wil je meer weten over het beheersen van de waterkwaliteit van sprayparken? Neem dan contact op met C-mark, bel 088-831 05 00 of klik op de groene contactbutton.